فصل سوم _قسمت هفدهم

استفاده از فسیل :

1- سوخت های  فسیلی : نفت و زغال سنگ یعنی : علاوه بر آنکه آثار  بقایای جاندران گذشته هستند.

2- تعیین محل معادن :

الف : سنگی که فسیل در آن است یک منبع معدنی است .

ب : فسیل در زمان حیاطش به مواد خاصی نیاز داشته که در آن منطقه وجود دارد.

پ : هر عنصر در فسیل = نشانه عناصر دیگر در منطقه است .

3- تشخیص مکان گذشته زمین : فسیل مرجان در اصفهان نشان دهنده وجود دریا بوده است .

4- تشخیص آب و هوای گذشته زمین : فسیل کاکتوس نشان دهنده آب و هوای گرم وخشک است .

5- ایجاد جدول زمانی : با توجه به قدمت فسیل و ترکیب پیدایش جاندران روی زمین میتوان جدولی تهیه کرد که قدمت لایه های رسوبی را تایید کرد مثلا اگر در یک لایه رسوبی فسیل پرنده ی اولی پیدا شد ودر یک لایه رسوبی دیگری فسیل حشرهای پیدا شود میفهمیم لایه رسوبی دارای حشره قذیمی تر است .

دانلود ودیدن عکس در ادامه مطلب

فصل سوم - قسمت شانزدهم

نکته: در مصالعه گذشته زمین بهترین سنگ ها سنگ های رسوبی هستند

زیرا لایه لایه اند ـ فسیل دارند.

نکته:لایه های سنگ های رسوبی به گونه ای هستند که اگر دچار چین خوردگی وارونه نشده باشند لایه های زیرین قدیمی ترن.

تعریف فسیل:به آثار و بقایای جانداران گذشته که حداقل یک میلیون سال از عمر آنها گذشته است.

شرایط ایجاد فسیل:

1-وجود قسمت های سخت:مثلا در بدن جانداران:شاخ ثم دندان چوب استخوان و صدف و...

2-عدم وجود مخرب های طبیعی:سیل زلزله طوفان و....

3-عدم وجود آب هوا :زیرا باعث فرسایش فسیل می شود.

4-عدم وجود تجزیه کنندگان و جانداران گوشت خوار و علفخوار

5-وجود مکان های فسیل ساز:دریاههای کم عمق و نمک زارـشنزارـ غارـ خاکستر اتشفشان.

6-وجود زمان کافی:حداقل یک میلیون سال.

برای دانلود انیمیشن فسیل اینجا کلیک کنید

سولات امتحانی فصل 2

نمونه سوالات فصل دوم علوم سوم راهنمائی

ردیف	سوالات	بارم
1	جملات زیر را با کلمات مناسب پر کنید. اتم به رغم داشتن الکترون و پروتون، ذره‌ای ............. است.
2	جاذبه‌ی بین یونها با بار ناهمنام را .................. می‌گویند.
3	ترکیب‌های یونی توسط پیوندهای ............. کنار هم قرار گرفته‌اند.
4	هر ملکول ذره‌ی سازنده‌ی ماده‌ای است که به آن ................ گفته می‌شود.
5	اگر نماد شیمیایی عنصرها را حروف الفبا فرض کنیم، .............. کلمه خواهند بود.
6	اسیدها و بازها جزو ................. به شمار می‌روند.
7	به موادی که برای شناسایی اسیدها و بازها به کار می‌روند ................ می‌گویند.
8	پیوند .................. نوعی جاذبه‌ی بسیار قوی است که اتم‌ها را در یک ملکول محکم نگه می‌دارد.
9	به موادی که ترش مزه هستند و با فلزها و بازها واکنش می‌دهند .............. می‌گویند.
10	بازها مزه‌ی .................. دارند.
11	صحیح یا غلط بودن جملات زیر را مشخص کنید.  آبلیمو و سرکه اسید هستند. به موادی که یونها سازنده‌ی آنها هستند ترکیبات یونی می‌گویند.  اسیدها و بازها جریان برق را از خود عبور نمی‌دهند.  ویتامین ث و جوهرنمک از بازها به شمار می‌آیند.  اسیدها و بازها با هم واکنش می‌دهند و نمک بوجود می‌آورند.  در ترکیب‌های یونی، یونها توسط پیوندهای کووالانسی کنار هم قرار می‌گیرند به موادی که برای شناسایی اسیدها و بازها به کار می‌روند الکترولیت می‌گویند.  به موادی که ذرات سازندة آنها ملکول است ترکیب ملکولی می‌گویند.  به اتم های باردار یون می‌گویند.  اسیدها مزه‌ی تلخ دارند.
12	گزینه‌های صحیح را با علامت (×) مشخص کنید. کدام ماده اسید نیست؟ الف) سرکه                 ب) آبلیمو                ج) جوهرنمک                 د) آمونیاک
13	کدام ماده باز است؟ الف) آسپرین            ب) ویتامین ث             ج) جوش‌شیرین              د) آبلیمو
14	کدام ماده با فلزها واکنش می‌دهد؟ الف) سولفوریک اسید                        ب) آمونیاک                  ج) جوش‌شیرین                                 د) مایع سفیدکننده
15	به اتم‌های باردار ............ می‌گویند؟ الف) ترکیب ملکولی                  ب) یون                  ج) اسید               د) باز
16	کدام ماده شناساگر است؟ الف) آمونیاک           ب) کاغذ لیتموس       ج) سرکه            د) جوش‌شیرین
17	سؤالات تشریحی پیوند یونی چیست؟
18	پیوند کووالانسی را توضیح دهید.
19	ترکیب ملکولی چیست؟ یک مثال بزنید.
20	یون چیست؟
21	ترکیب‌های یونی را با مثال توضیح دهید.
22	فرمول شیمیایی چیست؟
23	از فرمول شیمیایی یک ترکیب چه می‌فهمید؟
24	انواع یون را نام ببرید.
25	یونها چه اثری بر هم دارند؟
26	اسیدها را با مثال توضیح دهید.
27	بازها را با مثال توضیح دهید.
28	شناساگر را با مثال توضیح دهید.
29	ویژگی مهم ترکیب‌های یونی چیست؟
30	چرا اتم به رغم داشتن پروتون و الکترون، ذره‌ای خنثی است؟
31	اتم اکسیژن 8 پروتون در هسته‌ی خود دارد و 10 الکترون به دور آن می‌گردند. این اتم باردار است یا خنثی؟ چرا؟
32	اتم منیزیم دارای 12 پروتون و 10 الکترون است. این اتم باردار است یا خنثی؟ چرا؟
33	در گاز متان (4CH) الف- چند نوع عنصر وجود دارد؟ ب- از هر عنصر چند اتم در هر ملکول گاز متان شرکت دارند؟
34	در اسید کلریدریک (HCL) الف- چند نوع عنصر وجود دارد؟ ب- از هر عنصر چند اتم در هر ملکول اسید شرکت دارند؟
35	در کربن‌دی اکسید (2CO) الف- چه عنصرهایی وجود دارند؟ ب- تعداد اتم های هر عنصر را مشخص کنید. ج- ملکول کربن‌دی‌اکسید چند اتمی است؟
36	اتم کلر دارای 18 الکترون و 17 پروتون است. الف- این اتم باردار است یا خنثی؟ ب- نوع یون را در اتم کلر مشخص کنید.
37	غیر الکترولیت به چه موادی می‌گویند؟
38	به چه موادی الکترولیت می‌گویند؟
39	منگنز دی‌اکسید یک ماده مرکب به فرمول شیمیایی 2Mno است که به عنوان کاتالیزگر مورد استفاده قرار می‌گیرد. الف- در یک مولکول این ماده‌ی مرکب چند نوع عنصر متفاوت وجود دارد؟ ب- در این ماده‌ی مرکب از هر نوع عنصر چه تعداد اتم وجود دارد؟
40	مدل اتمی بور را برای اتم لیتیم با عدد اتمی 3 و عدد جرمی 7  رسم کنید.
41	الف- کدام یون و کدام اتم است؟                                        ب- نوع بار یون را مشخص کنید.
42	اتم X دارای 92 پروتون و 92 الکترون و 146 نوترون است. الف- عدد جرمی آن چند است؟ ب- آیا اتم خنثی است؟ چرا؟

سولات امتحانی فصل 1

نمونه سوالات فصل اول علوم سوم راهنمائی

ردیف	سوالات	بارم
1	جملات زیر را با کلمات مناسب پر کنید.
2	دالتون اتم‌ها را ذره‌های ................... می‌دانست.
3	اتم ............ ساده‌ترین اتم شناخته شده در طبیعت است.
4	اتم‌های سازنده‌ی هر یک از عنصرها .............. ویژه‌ای دارند.
5	عدد ......... و عدد ........... دو ویژگی مهم یک اتم به شمار می‌آید.
6	مدل کیک کشمشی اتم توسط ............ ارائه گردید.
7	هستة اتم بوسیله ............ محاصره شده است.
8	برای نمایش عنصرها از نمادهای ویژه‌ای استفاده می‌کنند که ............ نامیده می‌شوند
9	بیشتر حجم اتم را ............. تشکیل می‌دهد.
10	رادرفورد در مدل خود، بار مثبت هسته‌ی اتم را به ذره‌های به نام .............. نسبت داد.
11	بار الکتریکی پروتون به اندازه‌ی بار الکتریکی ............ است.
12	جرم پروتون حدود ............... بار بیشتر از جرم یک الکترون است.
13	جوزف تامسون، دیدگاه دالتون مبنی بر ............. شکل اتم را پذیرفت.
14	به مجموع تعداد پروتونهای یک اتم، .......... آن اتم می‌گویند.
15	به مجموع تعداد پروتونها و نوترونهای موجود در یک اتم ............. گفته می‌شود.
16	پروتون بار الکتریکی ................ دارد.
17	الکترون بار الکتریکی ............. دارد.
18	نوترون ذره‌ای از اتم است که .................. ندارد و خنثی است.
19	ذره‌ای از اتم که به دور هسته می‌چرخد ............ نام دارد.
20	جرم پروتون تقریباً با جرم ............. برابر است.
21	برای نمایش اتم از مدل .................. استفاده می‌شود.
22	صحیح و غلط بودن جملات زیر را مشخص کنید. جرم پروتون با جرم نوترون برابر است.  جوزف تامسون الکترون را در اتم کشف کرد.  دموکریت برای اتم‌های هر عنصر شکل ویژه‌ای در نظر گرفت. نوترون ذره‌ای از اتم است که به دور هسته می‌چرخد.  به مجموع پروتونهای یک اتم عدد جرمی می‌گویند.   اتم هلیم ساده‌ترین اتم موجود در طبیعت است.  به اتم‌هایی که عدد اتمی متفاوت ولی عدد جرمی یکسان دارند ایزوتوپ می‌گویند.  ایزوتوپ‌های یک عنصر خواص فیزیکی مختلف دارند.  هسته‌ی اتم دارای بار الکتریکی مثبت است.  هسته‌ی اتم بوسیله‌ی نوترونها محاصره شده است.   مدل کیک کشمشی اتم توسط نیلز بور ارائه گردید.  دالتون اتم را مانند یک ساچمه‌ی فلزی، کره‌ای توپر و سفت در نظر می‌گرفت.  تقریباً تمام جرم اتم در هسته‌ی آن متمرکز شده است.  نوترون توسط جیمزچادویک کشف شد.  ایزوتوپ‌های یک اتم تنها در تعداد نوترونها با یکدیگر تفاوت دارند.  جرم ایزوتوپ‌های یک عنصر با هم مساوی است.  ایزوتوپ‌های یک عنصر در یک خانه از جدول تناوبی قرار می‌گیرند.  ایزوتوپ‌های یک عنصر خواص شیمیایی یکسان دارند.  برای نمایش عنصرها از نمادهای ویژه‌ای به نام فرمول شیمیایی استفاده می‌کنند.  به نظر نیلز بور الکترونها باید به دور هسته بچرخند.
23	گزینه‌های صحیح را با علامت (×) مشخص نمائید. کدام دانشمند برای اتم‌ها شکل‌های گوناگون در نظر می‌گرفت؟ الف) دموکریت                  ب) دالتون                 ج) تامسون                  د) بور
24	کدام دانشمند اولین بار الکترون را کشف کرد؟ الف) دالتون                  ب) رادرفورد                 ج) تامسون                  د) بور
25	کدام دانشمندان بر این باور بودند که اتم تجزیه ناپذیر است؟ الف) دموکریت- تامسون                  ب) دالتون- دموکریت           ج) دالتون- بور                            د) دموکریت- رادرفورد
26	کدام ذره‌ی اتم به دور هسته می‌گردد؟ الف) الکترون           ب) نوترون             ج) پروتون            د) نوترون و پروتون
27	جرم پروتون حدود چند برابر بیشتر از جرم یک الکترون است؟ الف) 100 برابر              ب) 1000 برابر       ج) 2000 برابر               د) 200 برابر0
28	کدام دانشمند اتم را مثل یک منظومه‌ی شمسی در نظر می‌گرفت ؟ الف) دالتون                  ب) تامسون                 ج) بور                  د) رادرفورد
29	کدام دانشمند نوترون را کشف کرد؟ الف) بور               ب) جیمزچادویک       ج) رادرفورد                د) تامسون
30	کدام دانشمند برای اولین بار اتم را تجزیه کرد؟ الف) دموکریت                 ب) تامسون                 ج) بور                  د) رادرفورد
31	جرم نوترون تقریباً با جرم کدام ذره‌ی اتم مساوی است؟ الف) الکترون               ب) پروتون              ج) هر دو مورد            د) هیچکدام
32	کدام ذرة اتم بار الکتریکی ندارد و خنثی است؟ الف) الکترون             ب) پروتون             ج) نوترون          د) پروتون و نوترون
33	علت متلاشی شدن هستة اتم چیست؟ الف) وجود پروتونها در هسته                         ب) وجود نوترونها در هسته          ج) جاذبه بین پروتونها در هسته                     د) کوچک بودن هسته
34	در هسته اتمی 23 ذره وجود دارد اگر 11 نوترون داشته باشد چند الکترون به دور هسته می‌گردد؟ الف) 11                         ب) 12                        ج) 6                     د) 23
35	در یک اتم: الف) عدة پروتونها با الکترونها مساوی است                    ب) عدة پروتونها از نوترونها بیشتر است                      ج) عدة نوترونها برابر الکترونها است                        د) رابطه‌ای بین آنها وجود ندارد
36	کدام ذرات اتم در هسته قرار دارند؟ الف) الکترون و نوترون                             ب) الکترون و پروتون     ج) نوترون و پروتون                                 د) الکترون و پروتون و نوترون
37	جدول تناوبی عنصرها بر چه اساسی کنار هم قرار گرفته‌اند؟ الف) بر اساس افزایش عدد جرمی آنها             ب) بر اساس افزایش عدد اتمی آنها         ج) بر اساس افزایش تعداد الکترونها                 د) بر اساس افزایش تعداد نوترونها
38	بعد از هیدروژن ساده‌ترین اتم مربوط به کدام عنصر است؟ الف) اکسیژن                  ب) هلیم                      ج) طلا                     د) سدیم
39	سؤالات تشریحی ایزوتوپ چیست؟
40	منظور از نماد شیمیایی عنصرها چیست؟
41	نظر تامسون در مورد اتم را توضیح دهید.
42	ویژگی‌های اتم از نظر رادرفورد را نام ببرید.
43	در جدول تناوبی، عنصرها بر چه اساسی کنار همدیگر قرار گرفته‌اند؟
44	الف- ساده‌ترین اتم موجود در طبیعت چیست؟ ب- این اتم چند پروتون و چند الکترون دارد؟
45	الف- بعد از هیدروژن ساده‌ترین اتم مربوط به کدام عنصر است؟ ب- این اتم چند پروتون و چند نوترون و چند الکترون دارد؟
46	نظر نیلز بور در مورد اتم را توضیح دهید.
47	چرا نیلز بور می‌گفت: به نظر من باید الکترونها دور هسته‌ی اتم بچرخند؟
48	چرا با توجه به اینکه امروزه مدل درست و پیچیده‌تری جای‌گزین مدل اتمی بور شده است اما برای نمایش اتم‌ها از مدل بور استفاده می‌شود؟
49	ایزوتوپهای یک عنصر در تعداد کدام ذره‌ی اتم با هم تفاوت دارند؟
50	چرا خواص فیزیکی و جرم ایزوتوپهای یک عنصر با هم متفاوت است؟
51	عدد اتمی و عدد جرمی یک عنصر را در کدام سمت و در کجای نماد شیمیایی قرار می‌دهند؟
52	در هسته‌ی اتم خنثی اکسیژن 8 پروتون و 9 نوترون وجود دارد. چند الکترون به دور هسته می‌گردند؟ چرا؟
53	مدل اتمی بور را برای اتم کربن با عدد اتمی 6 و عدد جرمی 12 رسم کنید
54	اتم خنثی سدیم در هستة خود 11 پروتون و 11 نوترون دارد.
55	الف- عدد اتمی آن چند است؟ ب- عدد جرمی آن چند است؟ ج- چند الکترون به دور هسته می‌چرخد؟
56	اتم خنثی پتاسیم دارای 19 پروتون و 20 نوترون است در مورد آن به سؤالات زیر پاسخ دهید.
57	الف- عدد اتمی آن چند است؟ ب- عدد جرمی آن چند است؟ ج- جایگاه عدد اتمی و عدد جرمی آن را در نماد [K] نشان دهید.

.موفق باشید

متن کتاب سال سوم راهنماییی ـ فصل 2

فصل 2 – اتم ها و ترکیب های شیمیایی
پیوند میان اتم ها و فرمول شیمیایی
امروزه برای نمایش نوع عنصرها و تعداد اتم های سازنده ترکیب شیمیایی از کنار هم قرار دادن نماد شیمیایی آن عنصرها استفاده می شود. با این کار عبارتی بدست می آید که فرمول شیمیایی نامیده اند.
برای نمونه اکسیژن و نیتروژن را به ترتیب با فرمول های شیمیایی O2 ، N2 و نیز کربن دی اکسید آب را به ترتیب با فرمول های شیمیایی H2O, CO2 نشان می دهند.

همانگونه که مشاهده می کنید فرمول شیمیایی آب H2O است. در این فرمول H نماد شیمیایی هیدروژن و o نماد اکسیژن است. در ضمن عدد 2 پیوند کووالانسی نوعی نیروی جاذبه بسیار قوی است که اتم ها را در یک مولکول محکم کنار هم نگه می دارد.
هرمولکول ذره ی سازنده ی ماده ای است که به آن ترکیب مولکولی گفته می شود. آب یک ترکیب مولکولی است. یک قطره آب از تجمع میلیاردها مولکولی آب تشکیل شده است.

یون ها، ذره هایی با بارالکتریکی: اتم به رغم داشتن الکترون و پروتون، ذره ای خنثی است. زیرا تعداد الکترون ها و تعداد پروتون ها در هر اتم با یکدیگر برابر است.
مواد بسیاری وجود دارد که یون ها ذره های سازنده آن هستند. به این مواد ترکیب های یونی می گویند. همانطور که در قطب هم نام دو آهن ربا، یکدیگر را دفع و دو قطب ناهم نام آن ها، یکدیگر را جذب می کنند. بارهای الکتریکی نیز چنین رفتاری دارند. دو بار الکتریکی هم نام یکدیگر را میرانند و دو بار الکتریکی ناهم نام یکدیگر را می ربایند.
رانش یا دافعه ی دو بار هم نام ربایش یا جاذبه ی دو بار هم نام
این جاذبه در میان یون های با بار نام هم نام نوعی پیوند شیمیایی ایجاد می کند که پیوند یونی معروف است. در ترکیب های یونی یون ها توسط پیوندهای یونی کنار هم قرار گرفته اند. سدیم و کلر با هم واکنش می دهند و در یک واکنش بسیار گرماده یک ترکیب یونی به نام سدیم، کلرید ایجاد می کنند، سدیم کلرید همان نمک خوراکی است.

دانشمندان سدیم کلرید را به صورت Nacl نشان می دهند. Nacl فرمول شیمیایی نمک خوراکی است. در این فرمول شیمیایی Na نماد شیمیایی سدیم و Cl نماد شیمیایی کلر است.
در ترکیب های یونی مولکول های جدا از هم دیده نمی شود بلکه میلیاردها یون مثبت و منفی بصورت نشان داده شده در شکل صفحه قبل کنار هم قرار گرفته اند.

یک ویژگی مهم ترکیب های یونی : هنگامی که یک ترکیب یونی در آب حل می شود پیوندهایی که یون ها را در این نوع ترکیب ها کنار هم نگه می دارند به آسانی شکسته می شوند. در واقع مولکول های آب سبب می شوند که این یون ها از یکدیگر جدا و در محلول پراکنده می شوند، پراکنده شدن این ذره ها در آب رسانایی الکتریکی محلول حاصل را بصورت چشمگیری تغییر می دهد.

اسیدها و بازها، نمونه دیگری از ترکیب های شیمیایی:
اسیدها و بازها دسته مهمی از ترکیب های شیمیایی هستند . سرکه، آب لیمو، جوهر نمک، آسپرین و حتی ویتامین ث از جمله اسیدها هستند. گرد باز کننده لوله های فاضلاب ، مایع سفید کننده، جوش شیرین و مایعی که بر اثر فشار از پوست پرتغال بیرون می آید از جمله بازهایی هستند که روزانه با آنها سر و کار دارید.
اسیدها دسته ای از مواد با خواص مشابه اند. همه ی اسیدها مزه ترش دارند و با فلزها و بازها واکنش می دهند. در حالی که بازها همه تلخ مزه اند و آغشته شدن پوست دست به آن ها حالتی صابون مانند بوجود می آورد. محلول بازها و اسیدها در آب جریان برق را از خود عبور می دهد و به این علت، اسیدها و بازها را می توان جزو الکترولیت ها بشمار آورد.

اسیدها و بازها را می توان به کمک آزمون های شیمیایی شناسایی کرد. رنگ های خوراکی بسیاری یافت می شود که در اسیدها یک رنگ و در بازها رنگ دیگری دارند. به این مواد رنگی شناساگر می گویند.

برای دانلودانیمیشن کل درس علوم 1 اینجا کلیک کنید.

برای دانلودانیمیشن کل درس علوم 2 اینجا کلیک کنید.

برای دانلودانیمیشن کل درس علوم 3 اینجا کلیک کنید.

برای دانلودانیمیشن کل درس علوم 4 اینجا کلیک کنید.

برای دانلودانیمیشن کل درس علوم 5 اینجا کلیک کنید.